Read more

Obiecałem to piszę. Na czym polega afera finansowa w finansach publicznych. Rząd planuje, że w latach 2010-2013 sprzeda majątek o wartości 55 mld złotych, można się domyśleć patrząc na spółki których to dotyczy (energetyka, finanse) że w większość sprzedadzą  inwestorom zagranicznym. OFE nie kupią nic, bo im Fedak z Rostowskim zabiorą pieniądze. W tym czasie dług publiczny wzrośnie z 680 mld złotych do ponad 900 mld złotych. Zatem zostaniemy jak gołodupcy, bez żadnych aktywów (kupi zagranica), z olbrzymimi długami. Liczba urzędników administracji publicznej zbliży się do 500 tysięcy(w 1990 roku było 159 tysięcy), a na skutek działania reguły wydatkowej Rostowskiego udział wydatków sztywnych w budżecie sięgnie 90 procent.Więc jakiekolwiek oszczędności bez zmiany ustaw w być może nawet konstytucji (prawa nabyte) będą niemożliwe.

W mediach dyskutujemy o “ważnych” sprawach o krzyżu, o tablicy. A takim drobiazgiem jak powyżej to nikt się nie zajmuje. Powtórzę, bo warto. W dobrze rządzonym kraju, jak sprzedaje się majątek, to jednocześnie kraj się oddłuża, zmniejsza zadłużenie. A w Polsce sprzedamy majątek, i zostaniemy z długiem, który będzie bliski biliona złotych.

Były różne afery: alkoholowa, FOZZ, paliwowa, hazardowa. Ale tam chodziło o jakieś kilkaset milionów złotych, no może miliard. Teraz chodzi o to, że kraj zostanie bez aktywów, z olbrzymimi długami, które w ciągu czterech lat przyrosną o 350 miliardów złotych. Poprzednie afery kończyły się niewielkim uderzeniem w przeciętnego podatnika. Ale opisywana przez mnie “afera” w cudzysłowiu, bo nikt przecież prawa nie łamie, może kosztować Polaków setki miliardów złotych. A na koniec, jak już nikt nie będzie chciał kupować naszych obligacji, to wtedy znacjonalizują OFE, jak w Argentynie, i każą kupować obligacje rządu.

Jednak najbardziej absurdalne jest to, że taki scenariusz wynika z oficjalnych dokumentów rządowych. Wieloletni Plan Finansowy Państwa mówi wprost, że sprzedamy wszystko co się da, i zadłużymy się na dodatkowe 350 mld złotych do 2013 roku (mówiąc językiem technicznym, finansowym, aktywa netto sektora finansów publicznych zmaleją o ponad 400 mld złotych). Oficjalny dokument MPiPS zabiera nasze składki z OFE, żeby topić je w gigantycznej dziurze budżetowej.

Jeszcze jest czas żeby się opamiętać i robić reformy.

Nowe: kryzys zadłużenia się nasila. Według De Zeit i Financial Times, Eurostat podjął decyzję, że zadłużenie państwowych banków musi być doliczane do długu publicznego, co w przypadku Niemiec, które znacjonalizowały WestLB i Hypo Real Estate może znaczać znaczny wzrost długu publicznego. Ciekawe czy będzie to dotyczyło również innych krajów, bo wtedy dłyg publiczny Wielkiej Brytanii znacznie wzrośnie. A jakby zgodnie z tą metodologią doliczyć do federalnego długu publicznego USA (teraz 13 bilionów dolarów) Fanny Mae i Freddie Mac (6 bilionów) to dług skoczyłby do 140% PKB i żegnaj ratingu AAA.

Idą ciekawe czasy.

Hide it

Read more

Najpierw o zaletach. Po raz pierwszy podjęto próbę połączenia zarządzania strategicznego krajem z finansami państwa. Widać jakie są priorytety polityki kraju, jakie cele chcemy zrealizować i jakie środki na to przeznaczamy. Teraz jest bardzo ważne, żeby skaskadować te cele w dół, do ministerstw, samorządów, funduszy i agencji, w taki sposób, żeby skoncentrować środki na działaniach priorytetowych, i ograniczyć wydatki na działania zbędne. Do tego służy budżet zadaniowy, który powinien pozwolić na ograniczenie wydatków i wesprzeć rząd w działaniach prowadzących do uniknięcia przekroczenia progu długu publicznego do PKB w wysokości 55%. Powinien, ale będą z tym kłopoty o czym poniżej.

Kolejna obserwacja, to fakt, że dług publiczny Polski dramatycznie rośnie. W latach 2008-2013 dług ma wzrosnąć z 595 mld złotych do 921.5 mld złotych. Wydaje się, że jest to szacunek zbyt optymistyczny, ze względu na zbyt optymistyczne założenia wzrostu gospodarczego i zatrudnienia, zbyt optymistyczne szacowanie deficytów poza budżetem państwa i nie uwzględnienie deficytu i długu który powstaje w takich miejscach jak Krajowy Fundusz Drogowy czy państwowy sektor ochrony zdrowia. Zbyt optymistycznie założono też dochodu podatkowe,  a dodatkowo prognozowane wpływy z podatku VAT w 2012 i 2013 roku wydają się oderwane od założeń makroekonomicznych. Jeżeli w okresie prognostycznym do 2013 roku globalna gospodarka doświadczy kolejnego spowolnienia, co jest przewidywane przez wielu ekonomistów, a złoty się osłabi, to dług publiczny w 2013 roku może przekroczyć jeden bilion złotych i nie tylko 55% PKB, ale nawet 60% PKB zapisane w konstytucji. Zastanowienie budzi też nagłe obniżenie dynamiki wydatków w 2013 roku (ich realny spadek), w ostatnim roku cyklu prognostycznego, co będzie trudnie do uzyskania i może rodzić ryzyko silnego spowolnienia wzrostu gospodarczego. Znacznie bardziej bezpieczne i wiarygodne byłoby obniżenie dynamiki wydatków w całym okresie planowania. Dlatego w sumie bardzo prawdopodobny wydaje się scenariusz dalszych podwyżek podatków.

Pomimo pewnej poprawy, zwraca uwagę niska jakość wskaźników, które zostały wybrane do pomiaru jakości realizowanych zadań przez sektor publiczny. Widać też wyraźnie, że wskaźniki powstawały w sposób silosowy – każde ministerstwo sobie –  i są rażąco niespójne. Na przykład pyta się Polaków o jakość realizowanej polityki zagranicznej, co jest bardzo trudne do oceny przez obywateli, a nie pyta się o jakość różnych aspektów polityki wewnętrznej, co jest o wiele łatwiejsze do oceny, Na przykład przeciętny Polak może o wiele łatwiej ocenić jakość pracy urzędników lub służby zdrowia, bo korzysta z tych usług, a znacznie trudnie mu ocenić jakość działania dyplomacji, bo niby na jakiej podstawie.  Mam nadzieję, że proponowane wskaźniki mogą jeszcze ulec zmianie, dlatego poniżej przedstawiam kilka propozycji które mogą poprawić jakość i efektywność wykorzystania środków publicznych. Propozycje podaję na końcu w takie kolejności, jak funkcje państwa omawiane w dokumencie.

Zupełnie niezrozumiałe jest ustalenie niektórych wskaźników w taki sposób, że sankcjonujemy złe funkcjonowania państwa. Na przykład, w ciągu czterech lat na zapewnienie bezpieczeństwa wewnętrznego wydamy ponad 40 mld złotych, a prognozuje się wzrost zagrożenia przestępczością, zresztą w 2009 roku wskaźnik przestępczości w Polsce wzrósł.  To znaczy że te pieniądze zostaną źle wydane. Rząd planuje też poniesienie sromotnej porażki w walce z ubóstwem, bo chociaż wskaźnik ubóstwa ma się nieznacznie obniżyć, to rząd planuje że s pomocy społecznej będzie korzystało w 2013 roku 1.5 mln rodzin, czyli tyle samo co w 2010 roku. A przypomnę, że na zabezpieczenie społeczne i wspieranie rodziny w sumie wydamy ponad 260 mld złotych w latach 2011-2013, głównie w postaci wydatków sztywnych, których rząd nie chce reformować.

Jest to też przykład zupełnej niespójności wskaźników, ponieważ rząd planuje znaczący wzrost aktywności zawodowej i zatrudnienia, co powinno znacząco ograniczyć liczbę rodzin korzystających z opieki społecznej i zarazem liczbę pracowników opieki społecznej, która silnie rosła w minionych latach.

Teraz trochę o miernikach.

Państwo w Polsce jest źle zarządzane, czego jaskrawym przykładem jest nieufność obywateli wobec rządu i dramatyczny wzrost zatrudnienia w administracji publicznej, co oznacza brak szacunku dla pieniędzy obywateli. Tymczasem nie planuje się żadnego miernika jakości wykonania tego zadania. Jakość zarządzania można mierzyć na przykłąd liczbą wdrożonych reform, albo zaufaniem obywateli do rządu i parlamentu.

Mierniki celu zapewnienia bezpieczeństwa publicznego są zupełnie niezrozumiałe dla konsumenta tych usług, czyli obywatela. Jeden miernik zakłada wzrost przestępczości, kolejny zakłada spadek wykrywalności przestępstw, kolejny mówi coś o aktualności procedur. Powinniśmy natomiast zakładać spadek przestępczości i wzrost wykrywalności. Innymi słowy po lekturze tego dokumenty przestępcy z całego świata powinni wybrać się do Polski, na szczęście oni nie czytają kwitów rządu RP.

W edukacji należy pochwalić jako cel upowszechnienie edukacji przedszkolnej, ale widać, że MEN zupełnie nie czyta opracować powstałych na zmówienie innych ministerstw, co potwierdza silosową kulturę działania polskiego rządu. Jak wskaźnik MEN zakłada wzrost odsetka osób z wyższym wykształceniem w aktywnych zawodowo ogółem. Po pierwsze aktywizować należy przede wszystkim osoby bez wykształcenia, bo ich szanse na znalezienie pracy bez aktywnych form wsparcia są niewielkie. Po drugie, jak pokazało opracowanie wykonane przez Erst&Young i IBnGR na zlecenie MNiSW, polskie szkoły wyższe poszły na ilość i produkują absolwentów z wyższym wykształceniem, którzy nie mają podstawowych kompetencji do podjęcia pracy, nic dzianego że potem na potęgę się dokształcają w szkołach policealnych. Dlatego miara wybrana przez MEN nie dość, że jest bez sensu, to jeszcze jeżeli zostanie potraktowana poważnie, może prowadzić do pogłębienia patologicznych zachowań w polskim szkolnictwie wyższym. Jak mierzyć efektywność kształcenia, najlepiej wzrostem wskaźnika zatrudnienia wśród absolwentów, i dodatkowo uzależnić dofinansowanie szkół wyższych i zawodowych od poprawy tego wskaźnika wśród ich absolwentów. Ja rozumiem, że Ministerstwo Finansów opracowało ten dokument w takim trybie, że ministrowie nie mieli czasu przeczytać porządnie celów jakie stawiają sobie inni ministrowie, ale nie można zgadzać się na mierniki które pogłębiają polskie patologie.

Mam podobne uwagi do wielu mierników, ale nie mam więcej czasu na poprawianie powielanych z roku na rok błędów, które już się utrwaliły w budżecie zadaniowym i ciężko będzie je wyplenić. Ale o jeszcze jednej funkcji państwa muszę napisać. Na planowanie strategiczne i obsługę administracyjną i techniczną w latach 2011-2013 planu się wydać prawie 10 mld złotych. Po pierwsze ta funkcja chyba jest źle zdefiniowana, bo powinna obejmować fundusz płac wszystkich urzędników, a tak nie jest. Po drugie nie planuje się tutaj żadnego miernika. To już jest prawdziwe kuriozum, w świetle danych GUS które mówią, że w ciągu minionych pięciu lat do marca 2010 roku zatrudnienie w administracji publicznej, ZUS i obronie narodowej łącznie wzrosło o ponad 100 tysięcy etatów i dalej szybko rośnie. Najprostszą miarą efektywności realizacji tej funkcji państwa będzie liczba etatów, i należy bezwzględnie założyć ich coroczne obniżenie.

W sumie dobrze, że taki dokument powstał. Źle że planowanie strategiczne jest słabo powiązane z wartościami mierników, że powiela się błędy z zeszłorocznego budżetu zadaniowego i że wiele mierników jest niskiej jakości, generuje patologiczne zachowania, lub po prostu brak najbardziej potrzebnych mierników jak obniżenie liczny zatrudnionych w administracji publicznej.

Rząd ma jeszcze czas żeby poprawić te błędy zanim przedstawi budżet we wrześniu 2010 roku. Na razie rząd planuje, że Polska będzie krajem w który przestępczość rośnie, uczelnie wyższe produkują niedouczonych absolwentów, liczba rodzin żyjących w skrajnym ubóstwie nie maleje, a liczba urzędników dalej rośnie. I to właśnie mają finansować obywatele z coraz wyższych podatków?

Szkoda że premier Tusk nie przedstawił tych wskaźników w Sejmie, bo można by mu zadać kilka pytań i debata byłaby merytoryczna, a tak było jak zwykle.

Hide it

Read more

WPFP jest bardzo ważny, w zasadzie determinuje kształt budżetu. Poniżej artykuły z Ustawy o finansach publicznych, która reguluje zawartość WPFP:

Jak widać WPFP jest potężnym i kompleksowym dokumentem, pokazującym założenia ekonomiczne, deficyt sektora finansów publicznych, strategiczne kierunki działania państwa, cele realizowanej polityki  do 2013 roku. Złączniki w rozporządzeniu Ministra Finansów określające jakie dane plan ma zawierać, pokazują, że powinny być zaprezentowane wydatki państwa w układzie zadaniowym, oraz wskazanie realizowanego celu dla danego zadania (przykładowy załącznik jest tutaj). WPFP w zasadzie determinuje w 100% kształt budżetu na przyszły rok. Jak to możliwe, że z całego planu rząd podał tylko fakt, że wzrośnie podatek VAT. Mam nieodparte wrażenie, że tego planu po prostu nie ma. Jeżeli ktoś widział ten plan, mam prośbę o podesłanie linka.

Hide it

Read more

Co może się wydarzyć dalej? Jeżeli RPP i Zarząd NBP pozostaną przy swoich stanowiskach, to Zarząd NBP może przekazać RPP sprawozdanie finansowe z zyskiem 4.1 mld złotych do zatwierdzenia, RPP odmówi zatwierdzenia sprawozdania i nie będzie można przekazać sprawozdania finansowego Radzie Ministrów, a co za tym idzie nie będzie można wypłacić żadnego zysku do budżetu państwa. Rada “jako zemsta” może odmówić udzielenia absolutorium Zarządowi NBP. Niestety przepisy prawa nie precyzują, co może stać się dalej, więc dalsze scenariusze są niewiadome.

Powoli do debaty w Polsce wprowadzamy standardy argentyńskie, gdzie – przypominam – na polecenie prezydenta policja uniemożliwiła tamtejszemu prezesowi banku centralnego wejście do banku, a prezes został usunięty bo nie chciał przekazać części rezerw dewizowych rządowi, który chciał je wydać na jakieś cele gospodarcze czy społeczne. Mam nadzieję, że nie zobaczymy podobnych scen w Polsce, czyli przepychanek pomiędzy strażą bankową NBP a rządowymi służbami specjalnymi.

Nie znam wszystkich szczegółów, w szczególności nie znam bilansu NBP na koniec zeszłego roku ani nie znam opinii audytora (PWC), który sprawdza sprawozdanie NBP pod kątem zgodności z obowiązującymi przepisami. Na podstawie wycinkowych informacji oceniam, że merytoryczną rację w tym sporze ma NBP. Unikając szczegółow technicznych sprawa ma się następująco. Jeżeli złoty się osłabia, to w świetle nowej uchwały nie tworzy się rezerwy na ryzyko kursowe i wypłaca nadzwyczajnie duży zysk NBP do budżetu Jeżeli złoty się umacnia, to wtedy NBP pozbawiony właściwych rezerw wykazuje stratę. Ponieważ w okresie poprzedzającym wejście Polski do euro złoty powinien się umacniać, można oczekiwać, że będzie ujemny wynik finansowy NBP, i będzie coraz większa strata w bilansie NBP. To już się działo w przeszłości, gdy NBP wykazał wysoką stratę za 2007 rok w wyniku aprecjacji złotego (bo rezerwy walutowe są mniej warte wyrażone w mocnych złotych). Aprecjacja złotego była tak silna, że zjadła całą rezerwę rewaluacyjną w wysokości 30 mld złotych, którą wcześniej chciał zagarnąć Andrzej Lepper i dodatkowo wybiła dziurę w bilansie NBP. W 2009 roku wahania złotego były tak duże, że niezrelizowane różnice kursowe wahały się od ponad 50 mld złotych do paru miliardów. To co nie udało się Lepperowi, teraz realizuje obecny rząd. Jeżeli rządowi się uda, to będzie oznaczało, że część długu publicznego zostanie “schowana” w postaci rosnącej straty w bilansie NBP.  Może to spowodować problemy ze skutecznym realizowaniem polityki pieniężnej, bo bank centralny który ma olbrzymią stratę może stracić reputację i zaufanie obywateli.

Ten spór ma poważny wymiar konstytucyjny. Kilku dziennikarzy mówiło mi, że słyszeli, że członkowie RPP mianowani przez Sejm i Senat w taki czy inny sposób zobowiązali się do uchwalenia nowej uchwały o ryzyku kursowym, która zwiększa zysk NBP. Nie wydaje mi się to prawdopodobne, ponieważ byłoby to rażacym naruszeniem konstytucyjnej niezależności NBP (chociaż jest prawdopodobne że przyszli członkowie RPP byli “sondowani” w tej sprawie), ale jeżeli taka jest percepcja w mediach, to po jakimś czasie może to negatywnie wpłynąć na postrzeganie Polski za granicą i może podnieść koszty emisji długu publicznego przez Polskę. Czyli rząd może sobie sam strzelić w stopę, bo w wyniku sporu prawnego nie dostanie wypłaty z zysku NBP i jeszcze będzie drożej płacił za obsługę długu, a tym roku będziemy emitowali bardzo dużo obligacji z powodu olbrzymiego deficytu sektora finansów publicznych. Czyli na sporze obu stron ulicy Świętokrzyskiej stracą wszyscy Polacy, bo my te długi przecież spłacamy potem z naszych podatków.

Zbliżają się wybory prezydenckie w 2010 roku i parlamentarne w 2011 roku. Rząd walczy o to , żeby nie przekroczyć progu zadłużenia w relacji do PKB w wysokości 55%, więc potrzebuje pieniędzy z NBP. Byłoby lepiej, gdyby rząd skupił się na reformach ograniczających przyrost długu, zamiast wywoływać konflikt konstytucyjny, na którym wszyscy stracimy. Kilka miesięcy temu spędziłem ponad dwie godziny starając się przekonać ważnego ministra tego rządu, żeby nie iść tą drogą, bo po pierwsze rząd nie ma racji a po drugie może źle się skończyć. Jak widać moje wysiłki poszły na marne, cóż cykl wyborczy ma swoje prawa.

Polska gospodarka świetnie przetrwała kryzys dzięki wysiłkom przedsiębiorców. Dzięki temu mamy bardzo wysoką reputację za granicą. Spory polityczne w szybkim tempie rujnują tę reputację. Druga reflekcja jest taka. Czy ktokolwiek wyobraża sobie wejście Polski do ERM2 w 2012 roku (co jest potrzebne żeby Polska weszła do euro w 2015 roku) w sytuacji, gdy rząd i bank centralny toczą regularną wojnę na ekspertyzy prawne, a przecież w ERM2 jest potrzebna doskonała współpraca rządu i NBP.

Przedsiębiorców w Polsce mamy nie gorszych, a często lepszych niż w Niemczech. Ale standardy uprawiania polityki mamy jak w Argentynie. Wstyd.

Hide it

Read more

Trwa strajk służ celnych, w sobotę sąd uznał strajk za nielegalny a premier wezwał celników do powrotu do pracy. Strajk celników doprowadził do braków paliw na stacjach, cena litra beznyny wzrosła nawet do 1.30 euro, co z pewnością nie pomaga gospodarce. Niektóre gazety greckie piszą, że celnicy zaczęli powoli wracać do pracy, więc za parę dnie benzyna powinna być dostępna, ale inne piszą że celnicy dopiero dziś wieczorem podejmą decyzję w sprawie strajku. Badania opinii publicznej pokazują, że rząd ciągle jest popularny, poparcie dla premiera przekracza 70%. Ale to może się zmienić w przyszłych tygodniu.

Na środę zaplanowany jest strajk generalny, co z pewnością nie będzie wspierało tarań rządu żeby wyemitować obligacje na kwotę około 5 mld euro. Der Spiegel napisał o przeciekach z niemieckeigo ministerstwa finansów że strefa euro szykuje pakiet pomocowy dla Grecji w wysokości 25 mld euro, zrzutka będzie według udziałów poszczególnych krajów w kapitale EBC. Jednak pożyczki będą udostępnione tylko po spełnieniu warunków, czyli po wdrożeniu legislacji która ogranicza deficyt budżetowy.

Gazety greckie zapewniają, że Grecja nie zwróci się po pomoc do MFW, obwiniają spekulantów i piszą o roli Goldman Sachs w pogarszaniu syuacji. Jeden z artykułów mówi nawet, że Goldman Sachs nie tylko pomógł sztucznie obniżyć deficyt budżetowy za pomocą swapów walutowych (co wyszło na jaw), ale także był pomysłodawcą emisji obligacji greckich dla Chin, co się nie powiodło. Jeżeli historią się powtórzy (z kryzysem na rynku kredytów mieszkaniowych) to obecnie Goldman Sachs prawdopodobnie już ma krótką pozycję w greckich aktywach i zarobi na greckiej tragedii.

Co z tego wszystkiego wyniknie? Rynki będą spekulować: czy ustawy przejdą w parlamencie, czy strajki przebiegną spokojnie, czy rząd przetrwa, czy emisja obligacji greckich w tym lub przyszłym tygodniu zakończy się powodzeniem. Rynki będą falowały w rytm zmieniających się oczekiwań i percepcji ryzyka. Jednak chłodna analiza ekonomiczna i polityczna nie pozostawia złudzeń, o czym pisałem już na moim blogu. Poziom długu publicznego, poziom deficytu budżetowego, największe w Europie koszty starzenia się społeczeństwa i brak akceptacji dla reform – co pokazują nieustanne strajki – to wszystko powoduje, że Grecja nie ma szans na wyjście z kłopotów i prawdodpodobnie cała historia zakończy się bankructwem, pytanie tylko kiedy, za kilka miesięcy czy za kilka lat. Scenariusz bankructwa za kilka lat zakłada, że teraz Grecja dostanie finansowanie od rządów krajów strefy euro.

Zapewne są osoby, które będą kwestionowały możliwość bankructwa kraju strefy euro. Tym osobom polecam lekturę książki Reinhart, Rogoff  “This time is different”, która pokazuje, że politycy i finansiści często nie dostrzegali ryzyka kryzysu i bankructwa mimo że było to oczywiste w świetle przeszłych doświadczeń. Zawsze argumentowano, że tym razem sytuacja jest inna. Tak będzie i teraz. Będą padały argumenty że sytuacja jest inna, bo Grecja jest w strefie euro, więc inne kraje nie pozwolą na bankructwo Grecji. Niestety fundamenty mówią co innego. Hans nie będzie ciężko pracował do 67 roku życia, żeby Stavros mógł odejść na emeryturę w wieku 55 lat i cieszyć się wysoką emeryturą.

Zapowiada się ciekawy tydzień.

Nowe informacje: niemieckie ministerstwo finansów zdementowało doniesienia Der Spiegel o przygotowywanej pomocy dla Grecji; Abu Dabi jets zainteresowane udziałem w Funduszu Rozwoju Grecji wspólnie z EBI, co może rodzić spekulacje o możliwym finansowaniu Grecji z rejonu zatoki perskiej; pojawiły się raporty o nowym ukrytym deficycie związanym z wydatkowaniem środków unijnych; premier Grecji w wywiadzie dla BBC powiedział, że potrzeby pożyczkowe Grecji są pokryte do połowy marca.

Hide it

Read more

• EBC powinien ogłosić, że będzie przyjmował w operacjach otwartego rynku tylko obligacje tych krajów, które przedstawią wiarygodne plany naprawy finansów publicznych lub mają rating co najmniej A-
• Grecja, Hiszpania i Portugalia powinny zwrócić się do Międzynarodowego Funduszu Walutowego w celu opracowania programu pomocowego. Marek Belka jako szef Departamentu Europejskiego w MFW będzie miał pełne ręce roboty.
• Ministrowie finansów UE powinni spotkać się na nadzwyczajnym szczucie w celu rozszerzenia zakresu kryzysowego Memorandum of Understanding, tak żeby możliwa była pomoc finansowa UE krajom, które mają problemy z rolowaniem długu publicznego

Ostrzegałem na łamach tego blogu od pewnego czasu, że gwałtowny przyrost zadłużenia w wielu krajach rozwiniętych może prowadzić do drugiej odsłony kryzysu, tym razem kryzysu zadłużenia rządów. Z niepokojem obserwuję, że plany ograniczania deficytów budżetowych są na razie zawieszane (o czym świadczy chociażby rekordowy deficyt Obamy). Oliwy do ognia dolewa jeszcze MFW który zachęca do dalszego zwiększania deficytów.

Operacja Kasandra się rozpoczęła. Jedni będą łapać spadający nóż, inni sprzedadzą i poczekają na decyzje polityczne. Zapowiada się ciekawy okres. Bankierzy inwestycyjni wiedzą co mają robić.

Hide it