W dzisiejszym felietonie w Dzienniku GP pokazuję, jak będzie wyglądał spektakl medialny p.t “uchwalenie budżetu na 2011 rok wielkim sukcesem rządu”. Zwracam uwagę na skalę kreatywnej księgowości bez pecedensu w historii polskich finansów publicznych.

W Fakcie ukazał się mój tekst na temat budżetu, pokazuję, że niektóre z przyjętych mierników efektywności polityki gospodarczej są absurdalne, na przykład zakłada się porażkę w walce z ubóstwem, wzrost przestępczości, ciągłe produkowanie niedouczonych absolwentów szkół wyższych. Tekst na razie niedostępny w necie.

W dzisiejszym Wprost (w dodatku gospodarczym) jest tekst który napisałem razem z Marcinem Gomołą, pt. Wielka Pardubicka (nie ma w necie). Poniżej wstęp:

“Zapytano kiedyś ślepego konia czy pobiegnie w Wielkiej Pardubickiej. – Nie widzę przeszkód – odparł koń. Podobnie wygląda wyścig europejskich nadzorców z bankami. I naprawdę czas się opamiętać.”

W dzisiejszym Dzienniku Gazecie Prawnej ukazał się mój felieton Strategia gołodupców, uwagi mile widziane.

Ukazał się też mój wywiad w Obserwatorze finansowym NBP na temat potrzebnych reform.

Często gdy dzieją się skomplikowane rzeczy mamy tendencję do skupiania się na szczegółach, a nie dostrzegamy spraw wielkich. Dzisiaj w Polsat News około 20:40 ujawnię pewne niepokojące fakty, dotyczące kwot przekraczających 50 mld złotych. Potem napiszę o tym na blogu.

Rząd Donalda Tuska opublikował już kilka planów, w których udaje że robi reformy ograniczające deficyt sektora finansów publicznych, a w praktyce wszystko sprowadza się do podwyżek podatków na pokrycie kosztów zatrudniania tysięcy nowych urzędników. Do tego posługuje się techniką wrzutek medialnych, zamiast przygotować solidny i wiarygodny dokument, na podstawie którego obywatel mógłby ocenić rządowe plany. Ale tu chodzi o to, że zdezorientować obywatela, żeby się nie połapał, że podatki będą szły ostro w górę, bo może się to odbić negatywnie na popularności partii.

Dlatego chciałbym przypomnieć dobre standardy przygotowania reform. Takie standardy wyznacza Zielona księga Hausnera z 2003 roku, w dużej części przygotowana przez Agnieszkę Chłoń-Domińczak. Proponowane w Zielonej księdze reformy wydatków społecznych prowadziły do zwiększenia aktywności zawodowej ludzi i jednocześnie dawały oszczędności w wysokości około 1% PKB. Każda reforma była poprzedzona analizą patologii, były przedstawione konkretne propozycje z wyliczeniem skutków finansowych w krótkim i długim okresie. Minęło 7 lat. Dokonał się olbrzymi postęp w sektorze prywatnym i olbrzymi regres w rządzie, co widać po jakości dokumentów rządowych przygotowywanych siedem lat temu i teraz.

Jak mamy iść do przodu skoro się cofamy?

Od dwóch dni dyskutujemy o Wieloletnim Planie Finansowym Państwa (WPFP), tymczasem nikt go nie widział, mimo że ustawa o finansach publicznych nakazuje opublikowanie go w BIP-ie (Biuletynie Informacji Publicznej), ale w BIP-ie na stronie Ministerstwa Pijaru (dawniej Finansów) takiego planu nie ma, nie ma też na stronie Kancelarii Premiera. To co w takim razie zatwierdził rząd wczoraj? Dokument widmo?

NOWE: Plan już jest, dodałem do repozytorium wiedzy.

W związku z dużym zainteresowaniem publikuję jeszcze raz wykres z danymi dotyczącymi zatrudnienia w administracji publicznej. W 1990 roku było 159 tysięcy urzędników, według szacunków które można zrobić na podstawie danych GUS, w marcu 2010 roku było 436 tysięcy urzędników. W latach 2005-marzec 2010 przybyło ponad sto tysięcy urzędników w administracji publicznej wszystkich szczebli. Wpływy z podwyżki podatku VAT zostaną w całości pochłonięte przez koszty utrzymania armii nowych urzędników.

Apeluję do polityków o zatrzymanie tego absurdu. Apeluję do posłów  o pilne przegłosowanie ustawy, która zakazuje zatrudniania nowych osób w administracji publicznej wszystkich szczebli. Wystarczą trzy artykuły:

Art 1. Ustala się limit zatrudnienia w każdej jednostce sektora finansów publicznych na poziomie według stanu na 31 grudnia 2009 roku.

Art 2. Stan zatrudnienia w administracji publicznej ulega obniżeniu co roku o 10,000 etatów, o sposobie realizacji decyduje rozporządzenie Rady Ministrów.

Art3. Tracą moc artykuły (tutaj odpowiednie artykuły z ustawy budżetowej na 2010 rok).

Domagam się publicznie od premiera Tuska podania dokładnej informacji na temat wzrostu zatrudnienia w administracji publicznej (centralnej, samorządowej, w agencjach rządowych etc.) w latach 2005-2010 ze wskazaniem gdzie wzrosło i o ile oraz z podaniem uzasadnienia. Jeżeli podwyżka VAT ma w całości pójść na pokrycie kosztów zatrudnienia armii nowych urzędników, podatnicy mają prawo wiedzieć dokładnie w jakim celu sięga się coraz głębiej do ich kieszeni.

Oficjalne dane GUS o zatrudnieniu w sektorach gospodarki w latach 2004 – Q1′2010, w tym w administracji publicznej można znaleźć tutaj. Dane w latach 1985-2004 podaję za ekspertyzą sejmową z 2005 roku, którą umieściłem w swoim repozytorium wiedzy (tabela na stronie 8). Są problemy ze spójnością danych GUS, według podanej dynamiki zatrudniono 3 tysiące urzędników z okresie styczeń-marzec 2010, odejmując od siebie stany otrzymuje się ponad 13 tysięcy nowo zatrudnionych. Być może była rewizja danych za grudzień 2009 (w górę), ale to by oznaczało, że w 2009 roku zatrudniono nie 26,000 urzędników, tylko 36,000. Od 2004 roku GUS nie podaje zatrudnienia w administracji publicznej, tylko łącznie w administracji publicznej, ZUS-ie i obronie narodowej. Ale przy pewnych założeniach można oszacować wzrost w samej administracji.

Dzisiaj ukazał się mój felieton w Dzienniku GP pt. Towarzysze nie idźcie tą drogą, w którym pokazuję, że dochody z podwyżki podatku VAT w całości pójdą na pokrycie kosztów zatrudnienia nowych urzędników.

Informacja dodatkowa: szaleństwo zatrudniania urzędników trwa dalej, w pierwszym kwartale 2010 roku zatrudnienie w administracji publicznej wzrosło o kolejne trzy tysiące osób. Urzędników (liczonych wraz z pracownikami ZUS i MON) jest po raz pierwszy w historii Polski więcej, niż lekarzy i pracowników opieki społecznej. Tych pierwszych jest 634 tysiące (w tym 430 tysięcy urzędników administracji publicznej), tych drugich 633 tysiące. W grudniu 2004 roku lekarzy, pielęgniarek i pracowników opieki społ. było 544 tysiące, a urzędników (plus ZUS i MON) 514 tysięcy.

Ktoś jeszcze się łudzi, że podwyżka VAT jest tymczasowa.

Po poniedziałkowej wypowiedzi ministra Boni rozpoczęła się debata o podatkach. Ponieważ rząd musi przeprowadzić zmiany w dochodach (wzrost) i wydatkach (ograniczenie) na łączną kwotę około 40-50 mld złotych, żeby uniknąć ryzyka przekroczenia przez dług publiczny progu 60% PKB zapisane w konstytucji, a nie widać woli ograniczania wydatków, więc prawdopodobnie czekają nas znaczne podwyżki podatków. To złe rozwiązanie dla gospodarki z co najmniej trzech powodów:

- wzrost opodatkowania prowadzi do większego spowolnienia wzrostu niż racjonalizacja wydatków

- jak pokazuje praktyka większości krajów podwyżki podatków są trwałe i prowadzą do trwałego wzrostu fiskalizmu, czyli większego udziału sektora finansów publicznych w PKB. Dla krajów i relatywnie niskim dochodzie na mieszkańca (a do takich krajów zalicza się Polska) jest to groźne, bo znacznie ogranicza potencjał wzrostu gospodarczego

- efekty dynamiczne podwyżek podatków (obserwowane przez kilka lat) są istotnie różne od efektów statycznych obserwowanych w roku podwyżki podatków. Czyli po kilku latach wpływy podatkowe są mniejsze niż zakładano, problem długu pozostaje, co prowadzi do kolejnej fali podwyżek podatków

Od ponad roku piszę, że Polska prowadzi niskiej jakości politykę fiskalną, a minister finansów stał się ministrem pijaru, który zamiast stymulować rząd do podejmowania reform stara się popsuć już istniejące rozwiązania (system emerytalny, niezależny bank centralny). Na razie, tak jak pisałem w felietonie o regule pytaniowej, ciągle udaje nam się zachować dobry wizerunek zielonej wyspy an czerwonym oceanie recesji, ale kolejni inwestorzy dostrzegają, że Polska nie prowadzi żadnych reform. W niedawnej analizie Morgan Stanley pokazał ścieżkę długu publicznego w Polsce w scenariuszu barku reform (90% PKB w 2017 roku) i w scenariuszu optymistycznym dość głębokich reform, które poprawiają pozycję strukturalną budżetu o 0.5% PKB rocznie (68% PKB w 2017 roku).

Jak to w życiu bywa, w praktyce będziemy mieli jakiś scenariusz między optymistycznym i pesymistycznym, czyli w ciągu 2-3 staniemy przez bardzo bolesną decyzją, albo zmieniamy konstytucję, która ogranicza poziom długu do nie więcej niż 60% PKB, albo wpędzamy kraj w recesję na skutek drastycznych podwyżek podatków lub cięć wydatków.

Morgan Stanley szacuje, że stabilizacja długu publicznego na obecnym poziomie dla Polski wymaga przyspieszenia wzrostu gospodarczego do 7.5% (z 1.8% w 2009 roku) lub ograniczenia deficytu strukturalnego finansów publicznych z 7% PKB w 2009 roku do nadwyżki 0.2%. Oczywiście rząd może zastosować kreatywną księgowość na jeszcze większą skalę niż obecnie (niech wezmą Goldman Sachsa na doradcę, oni dobrze się znają na inżynierii finansów publicznych), ale nawet w takim przypadku widać, że bez głębokich reform dług wymyka się spod kontroli.

Ale to wszystko jest przecież nieważne, w dziennikach o tym nie powiedzą ani na pierwszych stronach gazet też nie. Za to na pierwszych stronach gazet będzie że słupek popularności PO znowu przekroczył 50%. Sen trwa dalej.

Chińska agencja ratingowa Dagong Global Credit Rating obniżyła rating wiarygodności kredytowej rządu USA z AAA, do AA, z perspektywą negatywną. Rating wiarygodności kredytowej rządu Chin jest wyższy, na poziomie AA+.

Dyrektor agencji Dagong powiedział:

“Jednym z głównych powodów globalnego kryzysu finansowego i kryzysu greckiego jest fakt, że system międzynarodowych ratingów nie był w stanie rzetelnie odzwierciedlić wiarygodności kredytowej wierzycieli”.

Ciekawe jak ten ruch skomentują trzy amerykańskie agencje ratingowe.